Sztuka Papui Nowej Gwinei i Oceanii cz. 1

Sztuka Oceanii jest czymś niezwykłym, tajemniczym. Jej nieodkrytą do końca głębię wypełnia mieszanka magii oraz wierzeń i tradycji plemion z tamtego regionu. Patrząc na nią widzimy wspaniałe rzeźby, barwne domy, bogato zdobione tarcze czy dzidy; jednak patrząc w nią, zatrzymując się nad jej głębią i symboliką, zobaczymy coś znacznie ważniejszego, drugie dno, które czyni je zupełnie unikalną i jedyną w swoim rodzaju na całym świecie.

W tej sztuce rzeźba, która przedstawia człowieka, głównie przodka, nie jest tylko jego odzwierciedleniem, lustrzanym odbiciem; jest przede wszystkim jego ucieleśnieniem. Spełnia specjalne zadanie, łączy dwa światy, świat żywych i królestwo zmarłych. Wzory na tarczach, dzidach, maczugach czy dłubankach zdają się być zupełnie abstrakcyjne dla człowieka z zewnątrz, dla miejscowych natomiast, symbolizują zwierzęta lub postacie mitologiczne.

Sztuka Oceanii i Nowej Gwinei jest niezwykle różnorodna i wielopostaciowa. W oryginalnej sztuce samego Sepiku można wyodrębnić 15 różnych rodzajów twórczości. Dzieli się na kilka głównych nurtów. Mamy tu wyraźny podział na Górny Sepik, Środkowy i Dolny Sepik, rzeki Ramu i Keram oraz Blackwater i Karawari.  Na temat różnorodności sztuki Sepiku można by spokojnie napisać bardzo grubą książkę. Jedno jest tu wspólne, chociażby w tworzeniu masek. Te, które zostały wykonane na potrzeby miejscowych, te stare są ponad sto razy droższe od tych, które robi się obecnie, na sprzedaż. Wyroby z górnego Sepiku są niezwykle pożądane przez kolekcjonerów na całym świecie i mają swoje stałe miejsce na wystawach i w największych muzeach całego świata. Maski robione w regionie dolnego Sepiku przedstawiają głównie mężczyzn, mają owalne kształty, z dziobatymi nosami i są robione pod pewnym kątem pochylenia. Maski z terenów rzeki Ramus są zazwyczaj czerwone lub niebieskie, z białymi plamkami zrobionymi z wapnia. Nie nosi się ich na twarzy, ale są częścią stroju zrobionego z trzciny i pokrytego piórami. Środkowy Sepik tworzy masali, czyli duchy wodne. Są to według tamtejszych wierzeń złośliwe stworzenia, które obwinia się o całe zło. Jeśli coś poszło nie tak, ale ten pech ma pomniejsze znaczenie, wtedy masali są tylko upominane, jeśli natomiast wydarzyło się coś bardzo złego, coś, czego nie można sobie wytłumaczyć, wtedy rada starszych rozmawia z masali bardzo poważnie. Nad jeziorem Blackwater, w wiosce Kovenmas rzeźbione są wielkie, drewniane maski, które charakteryzują się bardzo kolorowymi malunkami i stylem rzeźbiarstwa. Wieszane są na czas ceremonii na szczycie domu, w którym odbywa się uroczystość. Przedstawiają twarz człowieka z wystającym nosem.

Rzeźbione tarcze, dzidy, maczugi czy dłubanki są również bardzo charakterystycznymi elementami sztuki Oceanii oraz Nowej Gwinei. W tradycji Asmackiej na przykład, rzeźbiona tarcza służyła nie tyle do obrony przed dzidami wroga, ile odgrywała rolę psychologiczną. Nowo wykonana tarcza otrzymywała imię zmarłego przodka i obrazy stworzone na niej odzwierciedlały zmarłego i jego życie. Tarcza taka była przedmiotem bardzo osobistym i po śmierci właściciela była niszczona. Jedynie Asmaci z północnego regionu nie niszczyli tarcz, ale dziedziczyli po zmarłym. Syn, który ją otrzymywał musiał obiecać, że będzie walczył tak dzielnie i z takim oddaniem jak jego ojciec. Głównymi motywami w twórczości asmackiej są głowy ptaków np. papugi kakadu, latających lisów, czyli ogromnych nietoperzy, dzioborożców,  modliszek czy krokodyli. Przy okazji ptaki są symbolami kanibalizmu. Oprócz tego w ich twórczości możemy spotkać się z motywami łódek, wspomnianymi już bisj czy symbolami siekierek.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s